Bildung

‘Ieder individu, afhankelijk van zijn behoeften en mogelijkheden en gebonden aan de grenzen van zijn kracht, moet de kans hebben zich te ontwikkelen volgens zijn innerlijke persoonlijkheid.’

(Wilhelm von Humboldt, Gesammelte Schrifte, I, p. 111)

Wilhelm von Humboldt (1767-1835) in de Humanistische Canon, over Bildung: Algemene ontwikkeling is voor iedereen van belang, ongeacht afkomst. Een scheiding tussen een ‘hogere’ en ‘lagere’ (technische) opleiding verwerpt hij. In alle onderwijsvormen dient Menschenbildung voorop te staan. Algemene vorming en niet de voorbereiding op een concreet beroep, is het doel. De ware humaniteit is altijd het resultaat van intellectuele én morele vorming waarbij de totale persoon is betrokken. Jongeren moeten hun karakter ontwikkelen. Bovendien moeten ze een pluriform aanbod krijgen: van talen tot natuurwetenschappen, van creatieve en artistieke beroepen tot moraal. Eentonigheid is uit den boze, omdat de mens van nature meerdere mogelijkheden heeft.

‘Zelfs de meest vrije en onafhankelijke mens vormt zich minder als hij in eentonige situaties wordt geplaatst.’

Bildung in het onderwijs

Bildung, persoonsvorming, karaktervorming, algemene ontwikkeling of de zoektocht naar persoonlijk geluk; waar je het accent ook legt, Bildung is niet hetzelfde als kennis en (beroeps)vaardigheden opdoen. Von Humboldt: “Universiteiten en andere onderwijsinstellingen dienen mensen te stimuleren bij het ontdekken en optimaliseren van hun talenten, bij het reflecteren op complexe vraagstukken en bij het ontmoeten van ‘de ander’ en ‘de wereld’.” Nu burgerschap een prominente plaats heeft gekregen in het schoolcurriculum, verdient Bildung een opfrisbeurt. Want hoewel het niet expliciet staat benoemt in de wettelijke burgerschapsopdracht, kan burgerschap uiteraard niet zonder persoonsvorming. 

Behoefte aan sociaal-emotionele vorming

Naast het ‘klassieke Bildungsideaal’ zoals  o.a. Von Humboldt dat schetst, is er grote behoefte aan sociaal-emotionele vorming op school. Jongeren kampen met veel stress, bestaansonzekerheid en torenhoge verwachtingen, burn-out en zelfmoordcijfers stijgen en ook andere psychische problemen onder jongeren nemen toen. Aandacht voor geestelijk en lichamelijk welzijn en de vaardigheden om met sociale en emotionele uitdagingen om te gaan, hoort onderdeel te zijn van Burgerschap en Bildung.

GASTLESSEN

Voor PO en VO verzorg ik gastlessen rondom o.a. de thema’s jezelf beter leren kennen, voor jezelf zorgen, met elkaar omgaan, mensenrechten, duurzaamheid, SDG doelen, activisme, filosofie en (wereld)burgerschap. De gastlessen gaan altijd over “Ik, de ander en de wereld”; de relatie tussen wie je zelf bent en jouw handelingen; je directe omgeving zoals vrienden, familie, school; en de rol die je speelt in de wereld. De lessen bevatten theorie maar zijn vooral gericht op doen, ontdekken, creativiteit inzetten en gebruik maken van 21e eeuwse tools. Meer weten? Neem svp contact op.

Karaktervorming volgens Aristoteles; de deugdenethiek

De deugdenethiek heeft als centrale vraag: hoe word ik gelukkig, of, zoals Aristoteles het stelt: hoe bereik ik het ‘goede leven’ – Eudaimonia. Dit goede leven bereik je door het ontwikkelen van je karakter, door het ontwikkelen van deugden (karaktereigenschappen). Zo’n deugd ontwikkel je niet door te studeren, maar door er, in de loop van je leven, naar te handelen. De deugd moed, bijvoorbeeld, ontwikkel je door moedig te handelen in situaties waarin dit gevraagd wordt. Morele deugden komen altijd tot uitdrukking via handelingen, hebben een duurzaam karakter, zijn altijd (eventueel latent) aanwezig en worden beïnvloed door het handelend subject zelf. (tekst via Boom uitgevers)

Op zoek naar geluk met Epicurus

Volgens Epicurus (341 BC) draait het menselijk bestaan om geluk. En hoe word je gelukkig? “Wie erin slaagt zijn natuurlijke behoeften te bevredigen en verre blijft van pijn en ongemak, is een gelukkig mens.” Net als Aristoteles is Epicurus een ‘man van het midden’; niet teveel en niet te weinig. Dus: niet teveel drinken! De kater van morgen is het niet waard. En honger jezelf liever een beetje uit dan dat je toegeeft aan je lekkere trek. Een fit gevoel  zonder overgewicht zal je beloning zijn.

Niets is toereikend voor degene voor wie het toereikende te weinig is.  
Boeken en spellen voor een leuker, relaxter, vrolijker, smakelijker én 'feitenvoller' leven.