/

Arnhem in dialoog

Start

Ieder jaar vindt in diverse plaatsen in het land het festival ‘Nederland in Dialoog’ plaats. Dit zijn bijeenkomsten in wijkcentra, buurthuizen, bij mensen thuis of op andere locaties, waarbij iedereen welkom is om deel te nemen aan een gesprek met elkaar over een landelijk thema. In 2019 is het thema: ‘Van wijkbewoner tot wereldburger’. Op vier november mocht ik een dialoogtafel begeleiden.

‘Nederland in Dialoog’ is ontstaan in 2011, na ‘9/11’, vanuit de behoefte om met verschillende mensen in dialoog te gaan over maatschappelijke vraagstukken. De gesprekken worden gevoerd volgens een vast format: een korte introductie, dan het verkennen van het thema waarbij de deelnemers hun persoonlijke beleving van het thema uitwisselen, de ‘droom’ fase waarin mensen vertellen wat hun wensen en dromen met betrekking tot het thema zijn, en als afsluiting de vraag wat je meeneemt na het gesprek, en of je er ook concrete acties aan kunt verbinden.

Op maandag 4 november mocht ik als gespreksleider een dialoogtafel begeleiden in mijn wijk, bij een tafelorganisator thuis. Het is niet verplicht, maar wordt wel zeer gewaardeerd, als de tafelorganisator de deelnemers onthaalt op een maaltijd en drankjes. Bij de tafel op 4 november was dit zeer verzorgd, wij genoten van een heerlijke preisoep, vers Turks brood, salade, zelfgemaakte rucola pesto en andere verrukkelijke bijgerechten. De kennismaking verliep dan ook heel ongedwongen; samen eten verbindt en over eten kan iedereen wel met elkaar in gesprek gaan.

Bij het verkennen van het thema ‘Van wijkbewoner tot wereldburger’ is bij onze groep uitgebreid stilgestaan wat het betekent om in een wijk te leven, om contact te hebben met andere wijkbewoners en om al dan niet actief te zijn binnen de wijk. Een leuke bijvangst van het inzoomen op de wijk was dat er allerlei adresjes en tips werden uitgewisseld, de wijk is vaak rijker aan mogelijkheden dan je denkt!

 

Het abstracte begrip ‘Wereldburger’ is door onze tafel uitgebreid onderzocht. Wanneer ben je wereldburger? Een tafelgenoot haalde het voorbeeld aan van een vriend, die in diverse landen heeft gewoond. Ben je dan een wereldburger? Wat nu, als je wel op verschillende plaatsen woont, maar toch steeds je ‘eigen’ groepje opzoekt? Al pratend kwamen we er op uit dat je niet per sé de grenzen over hoeft te gaan of zelfs in andere landen hoeft te wonen. Je kunt ook in eigen land – en eigen wijk- kennis maken met mensen uit de hele wereld. Het openstaan voor de gebruiken en gewoontes van mensen uit een andere cultuur maken onderdeel uit van wereldburgerschap.

Cultuur, dat was het volgende woord waarop we gingen doordenken en praten. Wat is dat eigenlijk? Een heerlijk nuchtere en praktische ‘vertaling’uit onze groep was: dat zijn de gebruiken en rituelen van mensen. Een voorbeeld van een deelneemster die verloskundige is was dat zij onlangs had meegemaakt dat een pasgeboren baby een touwtje om het middel droeg. Het betrof hier een Indiaas gezin, en het ombinden van een touwtje hoort bij hun cultuur. Een klein maar significant cultureel verschil met de Nederlandse praktijk. Een andere deelneemster vertelde dat in haar geboorteland Finland, het groeten op straat gaat volgens een hiërarchie: de hoogste in maatschappelijke rang bepaalt of er gegroet wordt op straat of niet. Ik stond paf. Dat kennen wij in Nederland niet, toch? Ook gaf zij aan dat wij in Nederland houden van veel vragen stellen, in Finland wordt dat als heel onbeleefd gezien. Zomaar een paar cultuurverschillen, en er zijn er nog legio meer genoemd.

Wij concludeerden dat het onmogelijk is om alle verschillen in cultuur te kennen. Om toch als gezamenlijke wereldburgers met elkaar te kunnen leven, is het dan ook essentieel om elkaar te benaderen vanuit vertrouwen. Ook als iemand de plank volledig misslaat, een olifant in je culturele porseleinkast is, dan is het goed om te bedenken dat het waarschijnlijk geen opzettelijke lompheid betreft, maar een verschil dat met goede communicatie op te lossen valt.

Gemakkelijker gezegd dan gedaan waarschijnlijk, maar het proberen waard.

Tijdens de ‘droom’ fase landde onze groep in de gedeelde wens om als wereldburgers samen te leven vanuit een positieve grondhouding. Aan bod kwam nog het boek van Rutger Bregman ‘Mensen deugen’, waarin met wetenschappelijk onderzoek wordt onderbouwd dat de meeste mensen  van nature van goede intentie zijn. Het is een hele kunst om stemmingmakerij via (social) media, politieke en commerciële belangen te nuanceren en met vertrouwen je medemens tegemoet te treden, maar het maakt je rijker en ook simpelweg blijer. Ons gezelschap onderstreepte het belang van jezelf kunnen blijven, ook al maak je af en toe culturele missers. Een open houding van alle wijk- en wereldburgers geeft ruimte om authentiek en inclusief te kunnen zijn.

“Kinderen zijn echte wereldburgers. Zij spelen met iedereen, met handen en voeten, zonder al te veel oordeel, eerlijk en direct.” Uitspraak van een deelneemster.

Een dialoogtafel sluit je af met de vraag of mensen naar aanleiding van het gesprek nog actie gaan ondernemen op enig gebied. Bij onze tafel was het vooral dat er adresjes werden uitgewisseld om te gaan dansen, leuke inkopen te doen en lekker te gaan eten. Allemaal in de eigen wijk.

Wat ik zelf heel leuk vond is dat ik nu een aantal mensen in mijn wijk ken, ik kom ze tegen op straat en weet nu iets van hen, we groeten elkaar en maken een babbeltje. En ik blijf nadenken over cultuur, en over wat wereldburgerschap nou is. Dus de dialoogtafel zet wel iets in gang. Als gespreksleider heb ik het denk ik best goed gedaan, iedereen kwam goed aan het woord, er was een prettige sfeer en we bereikten diepgang.